డేవిడ్ అటెన్బరో సమర్పణ
ఈ భూమి మీద ఇప్పటివరకూ జీవించిన జీవరాశుల్లో ఖచ్చితంగా అత్యంత ప్రత్యేకమైన జంతువు,
అలాగే ఎంతో ప్రముఖమైనది, డైనోసార్.
టైరనోసారస్ రెక్స్.
మన అందరిలో ఒక ఊహను ప్రేరేపించగల జంతువు.
ఇది ఏ రకమైన జంతువు?
అది ఎలా ఉండేది? ఎలా జీవించేది?
ఇప్పుడు, శాస్త్రీయ పరిశోధనలు ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు అందిస్తున్నాయి.
కేవలం టి. రెక్స్ కి సంబంధించి మాత్రమే కాదు,
దానితో పాటు జీవించిన ఇతర జీవరాశుల గురించి కూడా తెలియజేస్తున్నాయి.
వాటిని సజీవంగా దర్శించడానికి అత్యాధునిక ఇమేజింగ్ టెక్నాలజీ దోహదపడుతోంది.
భూగోళం, 66 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం.
ఆకాశం అంతా భారీ పక్షులతో నిండిపోయి ఉంది.
సముద్ర జలాల్లో, అగాథాలను భారీ రాకాసి సరీసృపాలు పహారా కాస్తున్నాయి.
ఇక భూమి మీద, ఎన్నో రకాల డైనోసార్లు,
మనుగడ సాగించడానికి అన్నీ పోరాడూనే ఉన్నాయి.
డైనోసార్లు రాజ్యం ఏలిన ఈ ప్రపంచం గురించి మనకి ఇప్పుడు చాలా విషయాలు తెలుసు.
ఇది వాటి గురించిన కథ.
అడవులు
దక్షిణ అమెరికాలోని అడవులు ప్రపంచంలోనే ఎత్తయిన చెట్లను కలిగి ఉన్నాయి.
అవి మూడు వందల అడుగుల ఎత్తుకు పైగా పెరగగలవు.
కానీ ఇక్కడ కూడా భారీ జంతువులు ఉన్నాయి.
ఆకులు తినే డైనోసార్లు.
వీటి పేరు ఆస్ట్రోపొసైడన్.
ఇవి ఎనభై అడుగుల పొడవు ఉంటాయి.
వాటికి విపరీతమైన ఆకలి ఉంటుంది.
వాటి దంతాలను నమలడానికి ఉపయోగించవు,
కోయడానికి మాత్రమే ఉపయోగిస్తాయి.
ఇలాంటి ఒక గుంపు ప్రతి రోజూ దాదాపు పది టన్నుల ఆకులను ఆరగిస్తుంది.
కొమ్మల అంచున పెరిగే నవనవలాడే లేత ఆకులను ఇవి ఇష్టపడతాయి.
కానీ వాటికన్నా పొడవైన చెట్లు కనిపించాయంటే,
అవి ఓడిపోవు.
వాటి భారీ శరీరపు బరువుని ఇంకా వాటి ఎనిమిది అంగుళాల మందం ఉండే ఛాతి ఎముకని
ఉపయోగించి ఆ పొడవాటి చెట్లను నెట్టేస్తాయి.
విజయం.
కానీ అడవిలో జీవితం ఎప్పుడూ పోరాటాల మయం.
ముఖ్యంగా కొత్తగా స్థలం ఏర్పడినప్పుడు.
వెలుగుని అందుకోవడానికి మొక్కలు పోటీ పడతాయి...
తమ ఆధిపత్యం నిలుపుకొనేందుకు ప్రతి ఉపాయాన్ని ఉపయోగిస్తాయి.
పందిరిలో ఖాళీలు త్వరగానే మూసుకుపోతాయి.
భూమి మీద మూడు వంతుల నేల మొక్కలు ఇంకా చెట్లతో కప్పబడి ఉంది.
ఈ చరిత్రపూర్వ భూగోళం ఆకుపచ్చ గ్రహం.
ఎన్నో రకాల డైనోసార్ జాతులు ఎక్కువగా అడవులలో నివసిస్తాయి.
ట్రైసెరటాప్స్, ఉత్తర అమెరికాలో అతి భారీ జంతువులలో ఒక జాతి.
అవి 26 అడుగుల పొడవు ఉంటాయి.
వాటి తలల మీద ఉండే భారీ కవచం అవి పోరాడినప్పుడు రక్షణ ఇస్తుంది.
కానీ మొక్కలకు కూడా రక్షణ వ్యవస్థలు ఉంటాయి.
విషపదార్థాలు.
ముఖ్యంగా అవి పిల్ల జంతువులకు చాలా ప్రమాదకరం.
ఈ కూన తన తల్లి బరువులో యాభైయ్యో వంతు మాత్రమే ఉంటుంది.
అయితే ఈ మొక్కలు విడుదల చేసే విషపదార్థాలు ఈ కూనని అనారోగ్యం పాలు చేస్తాయి.
కానీ అటువంటి విషాల నుంచి బయటపడే మార్గాలు ట్రైసెరాటాప్స్ కి తెలుసు.
అవి ఆ విషానికి విరుగుడుని ఉపయోగిస్తాయి.
అటువంటి విరుగుడు ఈ గుహలో దొరుకుతుంది కాబట్టి తరచు అవి ఈ గుహకు వస్తుంటాయి.
ఈ పసికూన మాత్రం ఎప్పుడూ ఇక్కడికి రాలేదు.
ఒక సన్నని తోవ గుండా అవి తమ దారిని వెతుక్కుంటూ వెళ్లాలి
అది, భూగర్భంలో కొన్ని లక్షల సంవత్సరాలుగా నది ప్రవహించడం వల్ల కోతకు గురైన ప్రదేశం.
అవి ఇప్పుడు వెలుతురు ప్రసరించని ప్రదేశానికి చేరాయి.
వాటికి ఏమీ కనిపించవు.
ఆ పసికూన మాత్రం తన కుటుంబానికి సమీపంలోనే నడవాలి.
కానీ మరీ దగ్గరగా లేదు.
ఇప్పుడు, పొరపాటున మరో పక్కకు వెళితే ఘోరం జరిగిపోతుంది.
ఎట్టకేలకు, ఈ గుంపు తాము చేరుకోవలసిన ప్రదేశానికి చేరుకుంది.
ఇదే ఆ విషానికి విరుగుడు: ఒక ప్రత్యేకమైన మట్టి.
వీటిని మట్టి నాకే ప్రాంతాలు అంటారు, అందుకు ఆ జంతువులు తరచూ ఇక్కడికి వస్తుంటాయి.
కానీ ఎవరో తప్పిపోయారు.
ఆ పసికూన ఎక్కడకి పోయింది?
అదృష్టం ఈ పసికూన వైపు నిలిచింది.
ఒకసారి అది తన కడుపులో ఈ మట్టిని నింపుకుంటే,
అది తినే ఆకులు వెదజల్లే విషాల నుంచి అది రక్షించబడుతుంది.
ఆ తరువాత ఆ గుంపు తిరిగి అడవిలోకి ఇంకా వెలుతురులోకి ప్రయాణం సాగిస్తుంది.
వాస్తవంగా, ఈ దట్టమైన అడవులలో
సూర్యుడి వెలుగు నేలను తాకడం చాలా అరుదు.
పటగోనియా ప్రాంతంలో,
దట్టమైన వృక్ష సంపద వందల మైళ్ల కొద్దీ అఖండంగా విస్తరించి ఉంటుంది.
కానీ అప్పుడప్పుడు మాత్రం, అంతుచిక్కని విధంగా అడవులు ఇలా శుభ్రం అవుతుంటాయి.
ఆ పని చేసినది, రెండు టన్నుల బరువు, 12 అడుగుల పొడవు గల కార్నోటారస్. మగ జంతువు.
ఈ ప్రదేశాన్ని శుభ్రం చేయడానికి దీనికి చాలా కాలం పట్టింది.
ఇది శుభ్రంగా ఉండాలంటే ఈ ప్రదేశం మీద నిరంతరం దృష్టి సారించాలి.
ఈ మగజంతువు తన ఆడ తోడుని మెప్పించడానికి చేసుకున్న వేదిక ఇది.
అంతా సిద్ధమయింది, ఇక ఆ విషయాన్ని ఈ మగజంతువు ప్రకటించాలి.
ఆ మగజంతువు పిలుపులు మంద్రస్థాయిలో ఉంటాయి
అయితే, హెచ్చు స్థాయిలో అరుపుల కన్నా వేగంగా ఈ దట్టమైన అడవుల గుండా
ఆ అరుపులు వేగంగా చాలా దూరం ప్రయాణిస్తాయి.
ఎట్టకేలకు, ఒక ఆడజంతువు వచ్చింది.
అది మగ జంతువు కన్నా పెద్దగా ఉంది ఇంకా ఎక్కువ బలీయంగా ఉంది.
ఇప్పుడు, ఎలాగైనా సరే, ఈ ఆడజంతువుని మగజంతువు మెప్పించాలి.
పైగా ఆ మగజంతువుకి ఈ ఒక్క అవకాశమే దక్కవచ్చు.
ఆడజంతువు మగజంతువుని జాగ్రత్తగా గమనిస్తుంది.
మగజంతువు గనుక ఆడజంతువుని మెప్పించాలంటే,
ఏదైనా అత్యంత అసాధారణమైన పని చేయాలి.
దానికి పెద్ద పెద్ద కొమ్ములు లేవు, అలాగే అబ్బురపరిచే తోక కూడా లేదు.
కానీ దానికి ఎందుకూ ఉపయోగపడని ఒక జత చిట్టి చేతులు ఉన్నాయి.
ప్రతి చేతికీ దాని మొదలు భాగంలో ఒక బంతి ఇంకా ఒక కీలు ఉంటాయి
ఫలితంగా చేతుల్ని వేటికవే ఆడించడానికి దానికి వీలవుతుంది.
ఈ రోజు కాదు.
అది ఇంకా ఎలా చేస్తే బాగుండేది? ఎవరికి తెలుసు?
ఇక ఇప్పటి నుండి, అది తిరిగి చెత్త ఏరుకునే పనిలో నిమగ్నం అయింది.
ఇది తూర్పు ఆసియా ప్రాంతం.
ఈ పర్వత అడవులలో ఆకురాలు కాలం ముందస్తుగానే వచ్చేసింది.
ఈ కాలంలోనే చాలా చెట్లు ఫలాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంటాయి.
ఆ పండ్లలో అత్యంత విలువైనవి గింక్గో చెట్టు పప్పులే.
కొరితోరాప్టర్స్ అనే పేరు గల ఈ డైనోసార్లకు పంట పండినట్లే.
వాటికి ఈకలు ఉన్నా కూడా అవి ఎగరలేవు.
ఈ పండ్లు సమృద్ధిగా నేల రాలడాన్ని ఈ జంతువులు గుర్తించాయి.
అయితే ఇలా అవి గుమిగూడితే వేటాడే జంతువుల నుంచి ప్రమాదం ఉండచ్చు.
కియంజౌసారస్, ఇది ఈ ఆసియా అడవుల్లో గొప్ప వేటాడే జంతువు.
ఇది ఆడ జంతువు, పొడవు 30 అడుగుల పైనే ఉంటుంది.
అది గనుక కొరితోరాప్టర్ ని వేటాడాలంటే, అది వాటికి దగ్గరగా రావాలి.
అయితే ఇక్కడ పెద్దగా చాటు ప్రదేశం లేదు.
కానీ బలి కాబోయే కొరితోరాప్టర్లు తమని వేటాడబోయే జంతువుని ఇంకా గమనించలేదు.
దాని ప్రయత్నం విఫలం అయింది.
కానీ, జీవరాశి చరిత్ర మొత్తాన్ని గమనిస్తే,
ఎన్నో వేటలు ఎక్కువగా విఫలమై ఉంటాయి.
రుతు పవనాలు బలపడినప్పుడు,
ఈ సమశీతోష్ణ అడవులలో చాలా చెట్లు ఆకులను కోల్పోతుంటాయి.
అడవులలో నీటి ఎద్దడి ఏర్పడుతుంది.
ఏది ఏమైనా, తుఫాను వచ్చినప్పుడు వేట జంతువులకు ఒక చిన్న అవకాశం చిక్కుతుంది.
ఈ ఆడజంతువు మళ్లీ ప్రయత్నిస్తుంది.
ఆ చీకటిలో ఆమె స్పష్టంగా కనిపించదు, పైగా హోరుగా వీచే గాలి దృష్టిని మరలుస్తుంది.
ఒక 36 కిలోల బహుమతి.
ఇక శీతాకాలం కూడా దగ్గర పడుతుండటం వల్ల దీని విలువ ఇంకా పెరుగుతుంది.
ఉత్తర అమెరికాలోని అడవులలో,
నివసించే జీవులకు ప్రతి యేటా అదనంగా ఒక ప్రమాదం ముంచుకొస్తుంది.
పిడుగుపాటుకు అడవిలో మంటలు చెలరేగాయి.
ఆ దావానలం విస్తరిస్తుంటే, ఉష్ణోగ్రతలు సుమారు వెయ్యి డిగ్రీల సెల్సియస్ కు చేరుకుంటాయి.
మంటలు కొన్ని వందల అడుగుల ఎత్తున గాలిలోకి ఎగసిపడుతుంటాయి.
చాలా జంతువులు పారిపోతున్నాయి.
కానీ ఈ ఎడ్మోంటోసారస్ తన కుటుంబాన్ని కాపాడుకోవాలి.
ఆమె తన కుటుంబాన్ని విడిచి వెళ్లదు.
ఆ మంటలు ఆరిపోయే వరకూ దాని కన్నా ఒక అడుగు ముందే ఉండాలి.
ఇది చూడబోతే ఒక విపత్తులా మారింది.
కానీ ప్రత్యేకంగా చెప్పాలంటే, కొన్ని మొక్కలు వాటి జీవిత చక్రాన్ని
పూర్తి చేయాలంటే అవి తప్పనిసరిగా కాలిపోవలసిందే.
పైన్ చెట్లకు ఉన్న ఫలాలు తెరుచుకోవాలంటే, ఇంత తీవ్రమైన ఉష్ణోగ్రత అవసరం...
అప్పుడే అవి తమ విత్తనాలను విడుదల చేయగలుగుతాయి.
ఈ మంటలు ఆరిపోయిన కొద్ది గంటల తరువాత,
జంతువులు అడవిలోకి తిరిగి రావడం ప్రారంభిస్తాయి.
ముందుగా వచ్చేవి బీటిల్స్ రెక్కల పురుగులు.
అవి గుడ్లను పెట్టడం ప్రారంభిస్తాయి.
ఆ గుడ్లను పొదిగినప్పుడు, బయటకు వచ్చే లార్వా
అక్కడ అపరిమితంగా ఉన్న కాలిన చెక్కను ఆహారంగా చేసుకుంటాయి.
ఈ అట్రాసిరాప్టర్ ఒక అవకాశవాది.
కాలిన అడవుల్లో చనిపోయిన జంతువులను తినడానికి ఇది వెంటనే తిరిగి వచ్చేస్తుంది.
అయితే ఇక్కడ లబ్ధి పొందడానికి మరొకటి దొరికింది.
పొగ క్రిమిసంహారకమైనది...
దాని వల్ల జంతువులను ఆశ్రయించే పరాన్నబుక్కులను తొలగించడానికి పొగ ఉపయోగపడుతుంది.
కానీ ఆ జంతువులు చాలా జాగ్రత్త పడాలి.
ఇది రెండు టన్నుల బరువుండే అంకైలోసార్.
మంటలు చెలరేగిన తరువాత అది తినడానికి కావలసిన పదార్థం సిద్ధంగా ఉంది.
బొగ్గు.
దాని కడుపులో అప్పటికే ఉన్న మొక్కల విషపదార్థాలకు బొగ్గు విరుగుడుగా పని చేస్తుంది.
ఆడ ఎడ్మాంటోసారస్ అడవిని విడిచి వెళుతోంది.
ప్రతికూల పరిస్థితులలో, ఆ ఆడజంతువు తన కూనలను సురక్షిత ప్రాంతానికి తీసుకువెళుతోంది.
అడవి మొక్కలు మళ్లీ పచ్చగా చిగురించే వరకూ అవి వేరే వృక్ష సంపదని వెతుక్కోవాలి.
కొన్ని అడవుల్లో అగ్నిప్రమాదాలు అరుదుగా వచ్చినా చెట్లు మాత్రం ఎల్లకాలం బతకవు.
అవి చనిపోయాక కూడా, చెట్లు అనేక రకాల జీవరాశులకు ఆహారం అవుతాయి.
రాత్రి వేళ, వాటిలో కొన్ని విచిత్రంగా ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తాయి.
అడవి నేల మీద...
శిలీంధ్రాలు పుట్టుకొస్తాయి...
అవి క్రమంగా వెలుగులు విరజిమ్మడం మొదలవుతుంది.
వాటి కణాల పొరల లోపల జరిగే రసాయన చర్యల కారణంగా అవి కాంతిని ఉత్పత్తి చేయగలుగుతాయి.
కానీ అవి ఎందుకు అలా చేస్తాయో అంతుబట్టదు.
బహుశా ఆ కాంతి కొన్ని కీటకాలను ఆకర్షించవచ్చు,
ఆ కీటకాలు ఆ ఫంగస్ యొక్క బీజాంశ కణాలను వ్యాపింప చేయడంలో సహకరించవచ్చు.
ఇక్కడ, మధ్య ఆసియా ప్రాంతంలో,
రాత్రివేళల్లో అడవులలో విచిత్రమైన శబ్దాలు వినిపిస్తాయి.
భారీ సోరోపాడ్స్ నిద్రపోతున్నాయి.
వాటి తలలో ఇంకా మెడలో గాలి సంచీలు ఉంటాయి,
అవి వాటి బరువును తగ్గిస్తాయి కానీ గురక శబ్దాన్ని మాత్రం పెద్దగా చేస్తాయి.
అయితే ఆ రాత్రివేళ జంతువులన్నీ నిద్రపోవు.
కొన్ని చిన్న జంతువులకు, పగటి వేళ కన్నా రాత్రి వేళ సంచరించడం సురక్షితం.
ఈ తెరిజీనోసారస్ ఆరు నెలల కిందటే పొదగబడ్డాయి.
ఆ వయస్సులో అవి మూడు అడుగుల పొడవు మించవు, కానీ వాటి పెద్దలతో పోలిస్తే పదోవంతు చిన్నవి.
వాటి పంజాలు చురకత్తుల్లా కనిపిస్తాయి, కానీ అవి పండ్లు కోసే కత్తుల్లా మాత్రమే పనికొస్తాయి...
ఎందుకంటే ఈ జంతువులు కేవలం మొక్కలను తింటూ బతుకుతాయి.
ఏది ఎక్కడ ఉందో తెలుసుకోవాలే కానీ ఈ అడవి అన్ని రకాల ఆహారాన్ని అందిస్తుంది.
తేనె.
చెట్టు కొమ్మల పైన తేనెటీగల గూడు నుంచి చుక్కలుగా పడుతోంది.
తేనెటీగలు సాధారణంగా వాటి గూళ్లను నేల మీద తిరిగే జీవులకు అందకుండా ఏర్పరుచుకుంటాయి.
కానీ ఇది మిగతా తేనె గూళ్ల కన్నా కిందిగా ఉంది.
దీనిని వదులుకోవడం కష్టం.
మిగతా డైనోసార్ల మాదిరి కాకుండా, తెరిజీనోసారస్ కూనలు చెట్లు ఎక్కగలవు.
అయితే చెట్లు ఎక్కడంలో వాటికి నైపుణ్యం లేదు.
కోపంతో ఉన్న తేనెటీగలు తన గూళ్ల దగ్గరకి వచ్చే వారిని మెక్సికన్ వేవ్ తో భయపెడతాయి...
అయినా ఆగకపోతే తగిన పరిణామాలు ఎదుర్కోవాలి.
ఇది పెద్ద తెరిజీనోసారస్.
అతి భారీ జంతువు, సుమారు ముప్పై అడుగుల పొడవుతో అయిదు టన్నుల బరువుతో ఉంటుంది.
తేనెటీగలు ఏం చేసినా ఇది మాత్రం పట్టు వదలలేదు.
చివరికి, కొద్దిపాటి తేనెల విందు.
ఇంకా మరికొన్ని తేనెటీగలు కుట్టి చేసిన గాయాలు.
ఉదయం పూట కూడా, ఈ దట్టమైన అడవులు చీకటి కమ్ముకునే ఉంటాయి,
యూరప్ లోని ఈ అడవి మాదిరిగా.
అడవిలో ఏ జంతువు ఏదో పోల్చుకోవడం కష్టం.
అయితే, అవి అన్నిచోట్లా ఉన్నాయి.
టెల్మాటోసారస్ చాలా అరుదుగా తన రక్షణ వలయాన్ని దాటి బయటకు వస్తుంది.
అదే సమయంలో వాటిని గమనించడం కూడా కష్టం.
జాల్మోక్సీస్.
అతి ప్రాచీనమైన డైనోసార్ వంశంలో ఇది చివరిది.
జాల్మోక్సీస్ జాతికి మిగిలిన అతికొద్ది బలమైన ప్రదేశాలలో ఈ అడవి ఒకటి.
ఏడు అంగుళాల పొడవైన ఈ బేబీ జాల్మోక్సీస్ కొన్ని వేటాడే జంతువులకు అల్పాహారంగా పనికొస్తాయి.
కానీ అల్పాహారం ఎంతైనా రుచిగానే ఉంటుంది...
కాబట్టి ఇవి చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
హాట్జేగోప్టెరిక్స్ పదిహేను అడుగుల పొడవు ఉంటుంది.
అది నిజానికి ఒక టేరోసార్, రెక్కలతో ఉండే సరీసృపం,
అయితే, చెట్ల నడుమ ఇది ఆహారం కోసం వెతకడం వల్ల పూర్తిగా ముడుచుకుని నడుస్తుంది.
ఎన్నో చిన్న జీవులు సమృద్ధిగా ఉండే ఈ అడవి టేరోసార్స్ కి నిత్యం వేటాడే ప్రదేశం.
ఈ జంతువులు దక్షిణ యూరప్ లో చిట్టిచివరి ప్రాంతంలో జీవిస్తూ ఉన్నాయి.
ఎగిరే జాతులలో అత్యంత బరువు ఉండే జంతువు ఇదే,
మరే ప్రదేశంలోనూ అది తన పొడవైన రెక్కలను పూర్తిగా తెరవలేదు,
ఎందుకంటే ఆ రెక్కలు ముప్పై అడుగుల పొడవు ఉంటాయి.
అడవిలో స్థిరనివాసం ఉండే చాలా జంతువులు తరచూ ఇక్కడికి వస్తుంటాయి...
ఎందుకంటే ఇక్కడి మొక్కలు సముద్రపు నీటి తుంపరలతో తడిసి ఉంటాయి
అందువల్ల ఆ జంతువులు ఉప్పు కూడా తినగలుగుతాయి.
ఇక్కడ, సోరోపాడ్స్ ఒకరినొకరు కలుసుకుంటూ, తమ కుటుంబ అనుబంధాలను పెంచుకుంటాయి...
కొత్త సంతానాన్ని సృష్టిస్తుంటాయి.
కానీ హాట్జేగోప్టెరిక్స్ కి మాత్రం, ఈ సముద్రతీరం ఎగిరేందుకు అనువైన ప్రదేశం.
దాని రెక్కలు ఆ జీవిని మరొక అడవికి తీసుకువెళతాయి,
అక్కడ జీవం మరింత విస్తారంగా మరింత సమృద్ధిగా మనుగడ సాగిస్తూ ఉంటుంది
చరిత్రపూర్వ భూగ్రహం మీద మరెక్కడా లేని విధంగా.
కథల వెనుక శాస్త్రీయ మర్మాన్ని తెలుసుకోవడానికి,
ఇప్పుడే షో పేజీని చూడండి.
తెలుగు అనువాదం: సతీశ్ కుమార్