Een van de meest opvallende dieren die ooit hebben bestaan…
…en een van de beroemdste, is een dinosaurus.
Tyrannosaurus rex.
Een dier dat tot ons aller verbeelding spreekt.
Wat voor soort dier was het?
Hoe zag het eruit? Hoe leefde het?
Wetenschappelijk onderzoek heeft die vragen beantwoord.
En niet alleen over T. rex…
…maar ook over de andere soorten die er toen leefden.
De nieuwste imagingtechnologie stelt ons in staat ze allemaal tot leven te brengen.
De aarde, 66 miljoen jaar geleden.
De hemel is vol vliegende reuzen.
In de zeeën regeren monsterachtige reptielen over de dieptes.
En op het land vechten allerlei soorten dinosaurussen…
…allemaal om in leven te blijven.
We weten nu heel veel over een wereld die werd geregeerd door dinosaurussen.
Dit is hun verhaal.
Bossen
In de bossen in Zuid-Amerika staan enkele van de hoogste bomen ter wereld.
Ze kunnen hoger dan 90 meter worden.
Maar er zitten hier ook reusachtige dieren.
Plantenetende dinosaurussen.
Dit zijn Austroposeidons.
Ze zijn 24 meter groot.
En ze hebben een reusachtige eetlust.
Ze gebruiken hun tanden niet om te kauwen…
…maar gewoon om te snijden.
Een kudde zoals deze nuttigt dagelijks gemiddeld tien ton vegetatie.
Ze vinden de sappige nieuwe bladeren boven aan de takken het lekkerst.
Maar als ze bomen vinden die nog langer zijn dan zij, zijn ze niet verslagen.
Ze gebruiken hun enorme gewicht en hun 20 cm brede borstbeen…
…om de bomen gewoon omver te duwen.
Gelukt.
Maar het leven in het bos is altijd een strijd.
Zeker als er nieuwe ruimte is geschapen.
Planten schieten omhoog om het licht op te eisen…
…en gebruiken allerlei methoden om een voorsprong te krijgen.
Het gat in de hemel is al snel gesloten.
Meer dan driekwart van het land is bedekt door planten en bomen.
Deze prehistorische planeet is een groene planeet.
Er wonen allerlei soorten dinosaurussen in de bossen.
Triceratops, een van de grootste in Noord-Amerika.
Ze kunnen bijna acht meter lang worden.
Het grote beenschild op hun hoofd dient ter bescherming als ze vechten.
Maar planten kunnen zich ook verdedigen.
Gifstoffen.
Die zijn vooral gevaarlijk voor jonge dieren.
Dit kalf weegt maar een vijftigste van het gewicht van z'n moeder.
Hij zou doodziek kunnen worden van de gifstoffen van de plant.
Maar Triceratops hebben een manier om dat op te vangen.
Ze gebruiken een tegengif.
Eén bron daarvan ligt in een grot waar ze regelmatig komen.
Maar dit jong is hier nog niet eerder geweest.
Ze moeten een doorgang door…
…die duizenden jaren lang is uitgehold door een ondergrondse rivier.
Ze zijn nu buiten het bereik van het licht.
Ze kunnen niets zien.
Het kalf moet dicht bij zijn familie blijven.
Maar niet te dichtbij.
Nu kan een verkeerde afslag hem fataal worden.
Eindelijk is de kudde aangekomen waar hij moet zijn.
Dit is het tegengif. Een speciale klei.
Die wordt kleilik genoemd en er komen constant dieren op af.
Maar er ontbreekt er een.
Waar is haar kalf?
De kleine heeft geluk gehad.
Als hij z'n maag heeft bedekt met klei…
…is hij ook beschermd tegen de giffen van de bladeren die hij opeet.
Ze gaan zo terug naar het bos en het daglicht.
Maar slechts weinig zonlicht bereikt de bodem van deze dichte bossen.
In Patagonië loopt de dichte vegetatie honderden kilometers onderbroken door.
Maar soms zijn er vreemde open plekken, zoals hier.
Een Carnotaurus houdt 't schoon. Hij weegt twee ton en is drieënhalve meter groot.
Hij heeft er lang over gedaan om dit vrij te maken.
En hij moet er constant aan werken om het netjes te houden.
Hij kan dit als een podium gebruiken om de vrouwtjes te imponeren.
Alles staat klaar en hij verkondigt dat ook.
Zijn geroep is heel laag en reist veel verder door de dichte vegetatie…
…dan hoge klanken zouden doen.
Uiteindelijk komt er een vrouwtje.
Ze is groter en sterker dan het mannetje.
Nu moet hij indruk op haar te zien maken.
En hij krijgt misschien maar één kans.
Ze kijkt hem oplettend aan.
Als hij indruk wil maken…
…moet hij iets heel bijzonders doen.
Hij heeft geen groot gewei of een bijzondere staart.
Maar hij heeft wel twee kleine, schijnbaar nutteloze armpjes.
Er zit bij allebei een kogelgewricht aan de basis…
…waardoor hij ze onafhankelijk van elkaar kan bewegen.
Vandaag niet.
Hoe had hij het beter kunnen aanpakken? Tja.
Dan gaat hij maar weer de vloer aanvegen.
Dit is Oost-Azië.
In deze bergbossen wordt het vroeg herfst.
Dan produceren veel bomen hun vruchten.
Een van de geliefdste zijn de noten van de Japanse notenboom.
Een feest voor dinosaurussen die Corythoraptors genoemd worden.
Hoewel ze veren hebben, vliegen ze niet.
Ze hebben uitzonderlijk veel vruchten op de grond gevonden.
Maar er kunnen onwelkome gasten op dergelijke bijeenkomsten afkomen.
Qianzhousaurus, het sterkste roofdier in deze Aziatische bossen.
Dit is een vrouwtje van ruim negen meter lang.
Als ze een Corythoraptor wil vangen, moet ze heel dichtbij komen.
Ze kan zich niet goed verbergen.
Maar haar prooi heeft haar nog steeds niet opgemerkt.
Het is mislukt.
Maar de meeste jachten…
…in de hele geschiedenis van het leven, mislukken meestal.
De seizoenswinden worden sterker…
…en veel bomen in deze gematigde bossen beginnen hun bladeren los te laten.
De winter wordt zwaar.
Maar een storm biedt jagers wel een korte kans op prooi.
Ze probeert het opnieuw.
Ze valt minder op in het halfduister en de sterke wind werkt afleidend.
Een prijs van zo'n 40 kilo.
Die des te meer waard is nu de winter eraan komt.
In de bossen van Noord-Amerika…
…lopen de bosbewoners jaarlijks nog een ander gevaar.
Vuur, veroorzaakt door een blikseminslag.
Het verspreidt zich en de temperatuur loopt op tot 1100 graden Celsius.
De vlammen slaan tientallen meters de lucht in.
De meeste dieren vluchten.
Maar deze Edmontosaurus moet voor haar gezin zorgen.
Ze laat ze niet achter.
Ze moeten het vuur een stap voor blijven tot het uitgeraasd is.
Het ziet er rampzalig uit.
Maar opvallend genoeg moeten sommige bomen verbranden…
…om hun levenscyclus te voltooien.
De intense hitte is nodig om de dennenappels te openen…
…waardoor hun zaden eruit komen.
En een paar uur nadat het vuur uit is…
…komen er alweer dieren terug.
Kevers zijn een van de eerste.
Ze beginnen hun eieren te leggen.
Als die uitkomen, zijn de larven de eerste dieren…
…die zich kunnen volvreten aan oneindig veel dood hout.
Deze Atrociraptor is een opportunist.
Hij is snel terug als er iets te eten valt.
En er zit nog een voordeel aan vast.
Rook is een insecticide…
…waardoor een dier van z'n parasieten kan afkomen.
Maar je moet wel oppassen.
Een Ankylosauriër van twee ton.
Die vindt er ook iets om op te eten na een brand.
Houtskool.
Dat verbindt zich met veel plantengiffen in z'n maag waardoor 't ze neutraliseert.
Het Edmontosaurus-vrouwtje loopt het bos uit.
Het is haar tegen alle verwachtingen in gelukt haar jongen te redden.
Ze moeten nieuw voedsel vinden tot de bosplanten hersteld zijn.
Zelfs waar vuren zelden woeden, leven bomen niet eeuwig.
En als ze dood zijn, worden ze voedsel voor een heel ander soort organisme.
's Nachts worden sommige organismes spookachtig zichtbaar.
Op de bosvloer…
…verschijnen zwammen…
…die beginnen te gloeien.
Ze produceren hun licht via chemische reacties diep in hun weefsel.
Maar waarom ze dat doen, is een mysterie.
Misschien omdat er insecten op afkomen…
…die de zwamsporen helpen te verspreiden.
Hier, in Centraal-Azië…
…is het bos 's nachts gevuld met vreemde geluiden.
De reuzen Sauropoden slapen.
Er zitten longblaasjes in hun kop en nek…
…waardoor ze minder wegen, maar ook harder snurken.
Maar niet iedereen slaapt.
Voor kleinere dieren is het 's nachts minder gevaarlijk dan overdag.
Deze Therizinosaurussen zijn pas zes maanden geleden uit hun ei gekomen.
Ze zijn amper 90 cm, slechts een tiende van hun volwassen lengte.
Hun klauwen zien eruit als dolken, maar worden meer gebruikt als slabestek…
…omdat dit planteneters zijn.
Maar dit bos zit vol verschillende soorten voedsel, als je weet waar je moet zoeken.
Honing.
Hij druipt van een bijennest, hoog in de takken.
Bijen bouwen hun nest gewoonlijk buiten het bereik van dieren op de grond.
Maar dit nest zit lager dan de meeste.
En het is niet te versmaden.
In tegenstelling tot andere dinosaurussen, kunnen jonge Therizinosaurussen klimmen.
Al zijn ze niet echt experts.
Boze bijen maken een Mexicaanse golf om de indringers te waarschuwen…
…of hardhandig in te grijpen.
Een volwassen Therizinosaurus.
Hij is enorm, hij is bijna negen meter lang en weegt vijf ton.
Hij laat zich niet door de bijen tegenhouden.
Kunnen ze er toch nog van genieten.
Al worden ze opnieuw gestoken.
Zelfs overdag is het donker in de onderbeplanting van de dichte bossen…
…zoals dit bos in Europa.
Het is moeilijk om er dieren in te onderscheiden.
Maar ze zitten overal.
De Telmatosaurus verraadt zich zelden.
En wie ook bijna nooit opvalt…
...is de Zalmoxes.
De laatste van een heel oud dinosaurusgeslacht.
Dit bos is een van hun laatste bolwerken.
Een baby-Zalmoxes van 18 cm is maar een hapje voor veel roofdieren.
Maar een hapje is nooit te versmaden…
…dus ze moeten oppassen.
De Hatzegopteryx is vierenhalve meter groot.
Het is dan ook een Pterosauriër, een reptiel met vleugels…
…die hij op z'n strooptocht door de bomen helemaal ingeklapt moet houden
Hij komt regelmatig jagen in dit bos vol met kleine schepsels.
Het staat in de meest zuidelijke hoek van Europa.
Dit is het zwaarste dier dat ooit gevlogen heeft…
…en nergens anders hier kan hij z'n gigantische vleugels uitslaan…
…die ruim negen meter breed zijn.
Veel permanente bosbewoners komen hier regelmatig…
…omdat de planten besproeid worden met zeewater…
…en een welkome bron van zout vormen.
Hier kunnen Sauropoden elkaar ontmoeten, familiebanden aanhalen…
…en nieuwe maken.
Maar voor de Hatzegopteryx is het strand een lanceerbasis.
Nu brengen z'n vleugels hem naar een ander bos…
…waar het leven gevarieerder en overvloediger bloeit…
…dan waar maar ook op onze prehistorische planeet.
Om de wetenschap achter de verhalen te ontdekken…
…kun je naar de showpagina van Prehistoric Planet.
Vertaling: Marc de Jongh