ĐƯỢC DẪN DẮT BỞI DAVID ATTENBOROUGH
Chắc chắn một trong những loài động vật đáng chú ý nhất từng tồn tại,
và tất nhiên một trong những loài nổi tiếng nhất, là khủng long.
Khủng long bạo chúa.
Một loài động vật kích thích trí tưởng tượng của tất cả chúng ta.
Đó là loài động vật nào vậy?
Trông nó như thế nào? Nó sống ra sao?
Giờ đây, nghiên cứu khoa học đã trả lời được những câu hỏi đó.
Và không chỉ về Khủng long bạo chúa,
mà còn các loài khác sống cùng với nó.
Và công nghệ hình ảnh mới nhất cho phép chúng ta tái tạo chúng.
Trái đất, 66 triệu năm về trước.
Bầu trời đầy những con vật khổng lồ biết bay.
Dưới biển, những loài bò sát khổng lồ tuần tra dưới vùng nước sâu.
Còn trên mặt đất, mọi loài khủng long,
tất cả đang vật lộn để tồn tại.
Giờ đây chúng ta đã biết quá nhiều về một thế giới do khủng long thống trị.
Đây là câu chuyện của chúng.
Hành Tinh Thời Tiền Sử
VÙNG NƯỚC NGỌT
Trong hàng triệu năm, mặt đất của Trái đất
được tạc bởi nước.
Và những con sông chảy ở đây vẫn đang tạo hình những hẻm núi lớn này.
Những nơi như thế là nhà của các loài bò sát bay.
Dực long.
Da cánh của chúng kéo căng từ ngón tới mắt cá.
Và chúng có thể bay hàng trăm dặm một ngày.
Mỗi tối,
chúng đến hẻm núi này rất đông để đậu trên những rìa núi hẹp của nó.
Tập trung đông, chúng sẽ được an toàn.
Dù sao, rất ít kẻ săn mồi sống trên mặt đất mạo hiểm đến đây.
Nhưng có một loài liều lĩnh.
Một loài khủng long. Velociraptor.
Thân của chúng có lông giữ ấm, nhưng chúng không biết bay.
Tuy nhiên, chúng đặc biệt nhanh nhẹn.
Và hóa ra đó là điều may mắn.
Chỉ một cú sẩy chân ở đây có thể trở thành thảm họa.
Dực long là loài nhát gan.
Chúng sẽ bay đi mất ngay khi có dấu hiệu nguy hiểm đầu tiên.
Nếu Velociraptor định kiếm bữa ăn, yếu tố bất ngờ sẽ là điều then chốt.
Thân nhẹ và các chi có lông giúp chúng
để kiểm soát khi chúng hạ độ cao.
Và chiếc đuôi xòe rộng giúp chúng giữ thăng bằng.
Những con dực long ngủ ở mép ngoài
của bầy sẽ là những mục tiêu dễ dàng nhất.
Thác nước gầm gào nhấn chìm tiếng đá lở.
Con cái này lên trên cao.
Hai con đực vẫn ở bên dưới.
Vài con dực long gần như nằm trong tầm tấn công.
Nó vồ được một con, nhưng giờ đây cả bầy đã được báo động.
Trong lúc hỗn loạn, nạn nhân của nó trượt khỏi rìa đá.
Con cái này thử thách tính hiệu quả của bộ đuôi lông của nó.
Và cuối cùng, nó cũng có được bữa ăn của mình.
Các con đực bị bỏ lại đối mặt với lũ dực long.
Sức mạnh của vùng nước ngọt có ảnh hưởng khắp hành tinh.
Nhiệt độ toàn cầu cao.
Xuất hiện những cơn bão dữ dội và cơn mưa như trút.
Hầu hết Bắc Mỹ được che phủ bởi rừng rậm tươi tốt.
Đây là nơi sinh sống của vài trong số loài ăn thực vật lớn nhất từng tồn tại.
Và đến lượt chúng là con mồi cho những kẻ săn mồi dữ tợn nhất.
Khủng long bạo chúa.
Con đực già này vừa giết một con Khủng long ba sừng.
Nhưng trong quá trình đó, nó đã bị thương.
Khủng long bạo chúa được cấu tạo để săn những động vật ăn cỏ to lớn...
dù nhiều con đã phát triển vũ khí phòng vệ hạng nặng.
Hàng thập kỷ chiến đấu với con mồi bọc sắt để lại sẹo trên thân nó.
Một trận chiến còn khiến nó mất cả mẩu đuôi.
Những vết thương mới này còn nặng hơn.
Ở tuổi già như nó, nhiễm trùng là rất nguy hiểm.
Nước sông có thể giúp nó làm sạch vết thương.
Nó có cơ hội sống để chiến đấu thêm một ngày nữa.
Nhưng ngày đó có thể đến sớm hơn mong đợi.
Một con Khủng long bạo chúa nữa.
Một kẻ lạ mặt.
Nhưng kẻ mới đến này có mùi khác lạ.
Đó là con cái.
Nó ít tuổi hơn và nhỏ hơn.
Tuy nhiên, nó vẫn có thể là địch thủ.
Tuy nhiên, nó tỏ vẻ rõ rằng nó không thích đánh nhau.
Nó muốn giao phối hơn.
Con cái có vẻ ưng thuận.
Vùng mặt của khủng long bạo chúa rất nhạy cảm khi chạm vào,
và chúng rúc vào nhau.
Kích thước lớn và các vết sẹo của con đực là bằng chứng rằng nó là kẻ sống sót.
Và có lẽ trong mắt con cái, điều đó khiến con đực là bạn tình hấp dẫn.
Nên, chúng ở lại bên nhau.
Và trong những tuần tới, chúng thường xuyên giao phối.
Cuối cùng, con cái sẽ đẻ đến 15 quả trứng.
Và cùng với số trứng này, là triển vọng về thế hệ tiếp theo.
Môi trường sống phụ thuộc vào nước ngọt có thể thay đổi nhanh chóng và triệt để.
Ở nhiều vùng của Trung Á,
những trận mưa lớn theo mùa lấp đầy các con sông cho tới khi, cuối cùng,
chúng tràn bờ.
Những đồng bằng xung quanh bị ngập.
Và một trong những con khủng long kỳ dị nhất đang lội qua làn nước.
Khủng long Deinocheirus.
Nó còn cao hơn cả Khủng long bạo chúa.
Và cái mõm lớn hình mỏ vịt của nó rất có hiệu quả
khi ngoạm các loài thực vật thủy sinh.
Con đực này rất háu ăn,
đã ăn rất ít trong cả mùa khô dài đằng đẵng.
Các loài thực vật thủy sinh đều giàu chất dinh dưỡng.
Còn bộ móng cong và lớn, dài 20cm này của nó,
cho phép nó vét chúng lên từ sâu dưới bề mặt.
Bản thân nó cũng là nguồn thức ăn cho các sinh vật nhỏ hơn.
Những con ruồi hút máu, lao tới quấy phá bộ lông của nó.
Chúng bị tấy lên và còn đau nữa.
Và trong khi bộ móng lớn cho phép nó gãi được...
vẫn luôn có những chỗ nó không với tới được.
Để gãi được những chỗ đó, nó cần hỗ trợ.
Một cái cây chết. Có thể là câu trả lời.
Thế tốt hơn nhiều rồi.
Giờ đây nó có thể quay lại ăn tiếp.
Nhưng một bữa ăn bao gồm hầu hết các loại thực vật ướt
đúng là có một kết quả không thể tránh nổi.
Thứ từng là thức ăn cho loài này trở thành phân bón đối với nhiều loài khác.
Và một con khủng long to như Deinocheirus có thể thải ra
hơn 20 tấn phân mỗi năm.
Nam Phi.
Cả ở đây nữa, lượng mưa hàng năm gây ra lũ lụt.
Và đất liền biến thành mê cung của những con kênh hẹp
chảy giữa vô số các hòn đảo nhỏ.
Nơi đây giờ là rừng đầm lầy.
Và nó thu hút một trong những loài động vật biết bay lớn nhất từng sống
trên Trái Đất.
Một con dực long khổng lồ. Quetzalcoatlus.
Đây là con cái.
Sải cánh của nó dài hơn chín mét.
Và nó đến đây vì một lý do đặc biệt.
Những hòn đảo nhỏ này được tạo nên bởi mực nước dâng cao
chỉ là nơi cho nó đẻ trứng.
Quetzalcoatlus chắc chắn là bậc thầy của những chuyến bay.
Nhưng có lẽ thật đáng kinh ngạc, chúng cũng rất thông thạo trên mặt đất.
Mỗi cánh được đỡ bởi một xương rất thon dài
của ngón thứ tư của nó.
Bằng cách chĩa cánh lên trên,
nó có thể đi lại rất hiệu quả bằng cả bốn chi.
Nó đến đây làm tổ.
Nó chọn làm tổ trên đất đầm lầy ẩm ướt
sẽ giúp trứng vỏ mềm của nó không bị khô.
Hai quả đầu tiên chỉ mới là khởi đầu.
Trong ba tuần tiếp theo, nó sẽ canh cái tổ lộ thiên này...
và vài ngày một lần nó lại thêm hai quả trứng.
Đẻ trứng mất rất nhiều nỗ lực và sức lực.
Quả nào cũng to, nặng khoảng một kilo.
Cuối cùng, nó đẻ được một ổ hơn chục quả trứng.
Nó dùng thực vật phủ lên trứng để giấu.
Giờ đây, nó cần ăn.
Hòn đảo này nên có đủ thức ăn để con nó chống chọi được khi chúng nở.
Nhưng ở đây chẳng có gì bổ dưỡng đủ để thỏa mãn cơn đói của nó.
Nó phải bỏ đi nơi khác săn mồi...
và tin rằng cái tổ biệt lập của nó sẽ giữ an toàn cho con non chưa nở
trong khi nó đi vắng.
Một con cái Quetzalcoatlus nữa già hơn nhiều.
Cả nó cũng đang tìm nơi an toàn để đẻ trứng.
Và có thể không đủ thức ăn ở đây cho hai cái tổ khổng lồ này.
Nhưng có một cách để giải quyết vấn đề này.
Suy cho cùng, trứng cũng rất bổ dưỡng.
Chủ nhân của cái tổ này đã quay lại.
Con cái già hơn bị đuổi đi.
Nhưng tổ của con cái nhỏ hơn đã bị phá.
Trong số hơn chục quả trứng mà nó đẻ, chỉ còn sống sót ba quả.
Thành quả mùa sinh sản của nó giờ đây phụ thuộc vào ba quả trứng mong manh này.
Nó sẽ hết lòng bảo vệ chúng cho tới khi chúng nở sau vài tháng nữa.
Nhưng sau đó, con non của nó sẽ phải tự lực.
Khi nước sông chảy về hạ nguồn,
nó sục lên hàng tỉ tấn cát và sỏi và thậm chí còn xô đổ các tảng đá cuội lớn.
Trầm tích mịn hơn có lẽ được cuốn xa hàng trăm dặm,
nhưng đến đoạn sông rộng hơn, nó chảy chậm lại.
Do vậy, nó bắt đầu giảm bớt lượng cát và sỏi.
Và các loài động vật mà tổ tiên chúng sống ở biển bắt đầu xuất hiện.
Cua.
Ở vài nơi, một mét vuông có đến hàng chục con.
Đây là khủng long Masiakasaurus.
Một con cái dài hơn 180 cm.
Hàm của nó có rất nhiều răng sắc như kim.
Đúng thứ cần thiết để giết con mồi nhiều chân vụng về này.
Cua có thể có mai cứng, nhưng chúng có rất nhiều protein.
Một cơ hội quá ngon để mà bỏ qua.
Và không chỉ đối với nó.
Nó có ba con non.
Chỉ cao mười cm.
Và chưa săn được cua to.
Chúng vẫn sống dựa vào thức ăn thừa mà mẹ chúng bỏ lại.
Nhưng có con non phát triển bản năng săn mồi từ sớm.
Rất thèm muốn.
Những con cua nhỏ nhất có thể bị nuốt gọn.
Không may là, bất lợi về kích thước của chúng được bù đắp về tốc độ.
Con non đi lạc không quá xa là tốt nhất.
Beelzebufo, loài cóc hung dữ.
Một trong những loài ếch lớn nhất từng tồn tại.
Nó sẽ không cần ăn gì nữa trong vòng một tháng.
Những bãi cạn này có lẽ là khu cung cấp nhiều thức ăn,
nhưng cái giá phải trả có thể rất cao khi sống ở đây.
Nước sông giờ đây đang đổ ra biển.
Vị mặn của vùng nước này đã có thể nhận thấy được.
Lúc thủy triều lên,
những con vật ở từ biển vào đây khám phá kênh rạch này.
Thằn lằn Elasmosaurus.
Đây chính là loài bò sát sống ngoài biển.
Nhưng có con đến cửa sông để khám phá vùng nước mặn này.
Giờ đây, hàng triệu tấn trầm tích được mang đến đây
bởi những con sông cuối cùng đã đổ ra biển.
Nước sông phải mất một thời gian mới hòa được với nước biển,
hai luồng nước chảy kề nhau.
Dù sao,
những đàn cá lớn là nguồn thức ăn dồi dào ở những vùng nước này.
Đám trầm tích che mất cá, nếu chúng ở xa.
Nhưng con Elasmosaurus không ngại bơi vào vùng nước tối
để đuổi theo con mồi.
Chẳng còn đường thoát cho đàn cá...
kể cả trên mặt nước.
Những con Elasmosaurus này lấy đi nốt những món quà còn lại của sông
trước khi dấu vết của nó biến mất trên đại dương của hành tinh thời tiền sử.
Tập tiếp theo trong Hành Tinh Thời Tiền Sử,
tình cảm khăng khít giữa mẹ và con được thử thách cao độ
khi chúng vật lộn để tồn tại.
Những kẻ thù thời cổ đại chiến đấu với nhau và với bão tuyết lạnh giá.
Và những con khủng long có lông thống trị những thế giới băng.
Để khám phá khoa học phía sau những câu chuyện này,
hãy vào trang web của chương trình Hành Tinh Thời Tiền Sử.
Biên dịch: Ngan Tran