(พิธีกร) (เดวิด แอทเทนโบโรห์)
แน่นอนว่าหนึ่งในสัตว์มหัศจรรย์ที่สุด ซึ่งเคยเดินบนผืนโลก
และหนึ่งในตัวที่โด่งดังที่สุดคือ ไดโนเสาร์พันธุ์หนึ่ง
ไทรันโนซอรัส เร็กซ์
สัตว์ซึ่งจุดประกายจินตนาการให้เราทุกคน
มันเป็นสัตว์แบบไหนกัน
หน้าตาของมันเป็นอย่างไร มันใช้ชีวิตอย่างไร
ตอนนี้ งานวิจัยค้นคว้าทางวิทยาศาสตร์ สามารถตอบคำถามนั้นได้แล้ว
และไม่เพียงแต่ตอบคำถามเรื่องที. เร็กซ์
แต่รวมไปถึงสัตว์สายพันธุ์อื่นๆ ซึ่งอยู่ร่วมโลกในยุคเดียวกับมัน
และเทคโนโลยีในการสร้างภาพล้ำสมัย ช่วยให้เราคืนชีวิตให้ทุกสิ่งได้
ดาวโลกของเรา เมื่อ 66 ล้านปีก่อน
ท้องฟ้าเต็มไปด้วยยักษ์บินได้
ในทะเลก็มีสัตว์เลื้อยคลานมหึมา คอยลาดตระเวนห้วงทะเลลึก
บนแผ่นดิน ไดโนเสาร์ทุกสายพันธุ์
ต่างกำลังดิ้นรนเพื่อเอาชีวิตรอด
ตอนนี้เรามีความรู้เพิ่มขึ้นมาก เกี่ยวกับโลกซึ่งครองโดยไดโนเสาร์
และนี่คือเรื่องราวเหล่านั้น
(แหล่งน้ำจืด)
ตลอดเวลานับล้านๆ ปี แผ่นดินของดาวโลก
ถูกสลักเสลาด้วยสายน้ำ
แม่น้ำที่ไหลอยู่ ณ ที่นี่ ก็ยังปั้นแต่งภูมิประเทศของหุบผาใหญ่พวกนี้
สถานที่แบบนี้เป็นบ้านของ สัตว์เลื้อยคลานบินได้
เทอโรซอร์
ปีกหนังของมันแผ่จากปลายนิ้วขาหน้าถึงข้อขาหลัง
และมันบินได้วันละหลายร้อยกิโลเมตร
เมื่อถึงยามเย็นแต่ละวัน
เทอโรซอร์จำนวนมหาศาลจะมารวมตัวที่หุบเขานี้ เพื่อเกาะหลับบนซอกผาแคบๆ
มารวมกันมากๆ ก็ปลอดภัยกว่า
ถึงอย่างไรก็แทบไม่มีนักล่าบนดินพันธุ์ไหน คิดจะกล้ามาถึงแถบนี้
เว้นเพียงพันธุ์เดียว
ไดโนเสาร์พันธุ์หนึ่ง เวโลซิแรปเตอร์
ร่างกายของมันมีขนปกคลุมให้อบอุ่น แต่มันบินไม่ได้
ทว่า พวกมันปราดเปรียวว่องไวจนน่าทึ่ง
ซึ่งก็ดีแล้ว
เพราะมาถึงตรงนี้ พลาดเพียงก้าวเดียว อาจถึงกับหายนะได้
เหล่าเทอโรซอร์แตกตื่นง่ายมาก
ถ้ามีแววว่ามีอันตรายแม้แต่น้อย พวกมันจะบินหนีไปทันที
ถ้าเวโลซิแรปเตอร์อยากกินมื้อนี้ เรื่องจำเป็นที่สุดคือต้องไม่ให้เหยื่อรู้ตัว
ลำตัวน้ำหนักเบาและขาหน้าขนนก
ช่วยพยุงให้มันไต่ลงมาถามผาได้ดี
และหางแผงใหญ่ก็ช่วยในการทรงตัว
เทอโรซอร์ที่อยู่ชายขอบผา
ของทั้งฝูงที่เกาะอยู่นั้นน่าจะเป็นเป้าที่ง่ายที่สุด
เสียงน้ำตกลั่นกลบเสียงหินที่เคลื่อนตกจากผา
ตัวเมียขึ้นต้อนจากที่สูง
ตัวผู้สองตัวยังอยู่ด้านล่าง
เทอโรซอร์หลายตัว เกือบอยู่ในระยะโจมตีถึงแล้ว
จับได้หนึ่งตัว แต่ตอนนี้ทั้งฝูงแตกตื่นตกใจไปหมดแล้ว
ระหว่างที่สับสนอลหม่านนั้น แม้แต่เหยื่อก็หลุดตกลงมาจากผา
เจ้าตัวเมียพยายามทดสอบ สมรรถภาพของขนหางเต็มที่
จนสุดท้ายก็ยังได้กิน
ส่วนตัวผู้ทั้งสองถูกทิ้งให้เผชิญกับเทอโรซอร์
พลังของน้ำจืดธรรมชาติ เป็นสิ่งที่พบเห็นได้ทั่วโลก
อุณหภูมิของโลกสูง
มีพายุรุนแรงและฝนตกฟ้าคะนองเสมอ
พื้นที่ส่วนใหญ่ในอเมริกาเหนือ ปกคลุมด้วยป่าดิบชื้นอุดมสมบูรณ์
นี่คือที่อาศัยของสัตว์กินพืช ยักษ์ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีในโลก
และพวกมันก็กลายเป็นเหยื่อ ของนักล่าที่ร้ายกาจที่สุด
ไทรันโนซอรัส เร็กซ์
เจ้าตัวผู้แก่ๆ นี้เพิ่งฆ่าไตรเซราทอปส์ได้ตัวหนึ่ง
แต่กว่าจะสู้กันเสร็จ มันก็บาดเจ็บ
สรีระของที. เร็กซ์ เหมาะกับการล่าสัตว์กินพืชขนาดใหญ่…
แม้สัตว์เหล่านั้นหลายตัวจะมีวิวัฒนาการ จนมีอาวุธป้องกันตัวเองหนาหนัก
การสู้กับเหยื่อติดเกราะมาเป็นสิบๆ ปี ทำให้ร่างของมันมีแผลเต็มตัว
ศึกครั้งหนึ่งถึงกับทำให้มันต้องเสียปลายหางไป
แต่แผลใหม่นี้หนักกว่าแผลอื่นๆ
ยิ่งอายุมากขึ้น มันก็เสี่ยงต่อการติดเชื้อสูงขึ้น
น้ำจากแม่น้ำช่วยชำระล้างแผลได้
มันมีโอกาสสูงที่จะรอดไปสู้ต่อได้อีกวัน
แต่วันนั้นอาจมาถึงเร็วกว่าที่คิด
ที. เร็กซ์อีกตัว
ไม่เคยเจอกันมาก่อน
แต่ผู้มาใหม่นี้กลิ่นไม่เหมือนตัวอื่น
มันเป็นตัวเมีย
ตัวเล็กกว่า อายุน้อยกว่า
แต่ก็ยังอาจเป็นศัตรูกันได้
แต่ทางตัวผู้แสดงให้เห็นชัดๆ ว่า มันไม่คิดอยากจะสู้
มันอยากจับคู่กันมากกว่า
ดูเหมือนอีกฝ่ายก็เห็นด้วย
บริเวณใบหน้าของไทรันโนซอร์ ไวต่อการสัมผัสมาก
และพวกมันก็ซุกไซ้กัน
ขนาดตัวและแผลจากการออกศึก เป็นหลักฐานว่าตัวผู้นี้เป็นนักสู้
และในสายตาของตัวเมีย นั่นอาจทำให้เป็นคู่ครองที่ตรงใจ
ทั้งสองจึงอยู่ด้วยกัน
และในช่วงหลายสัปดาห์ต่อมา คู่นั้นผสมพันธุ์กันบ่อยๆ
สุดท้ายแล้วตัวเมียจะวางไข่ได้มากถึง 15 ใบ
แต่ละใบเป็นความหวังของรุ่นต่อไป
แหล่งอาศัยที่ต้องพึ่งน้ำจืดทั้งหลาย อาจเปลี่ยนไปได้โดยเร็ว ไม่เหลือเค้าเดิม
ณ ส่วนหนึ่งของเอเชียกลาง
ฝนตามฤดูกาลตกหนักไหล่บ่าเต็มแม่น้ำ จนกระทั่งในที่สุด
มันจะล้นออกมาจากตลิ่ง
ที่ราบต่ำรอบๆ นั้นถูกน้ำท่วมทันที
และในแหล่งน้ำนั้นก็มี ไดโนเสาร์ที่แปลกประหลาดที่สุดเดินลุยน้ำอยู่
ไดโนไครัส
เจ้าตัวนี้สูงกว่าที. เร็กซ์เสียอีก
และจมูกที่เหมือนปากเป็ดมหึมานั้น ก็มีประสิทธิภาพมาก
ในการกวาดพืชน้ำมากิน
เจ้าตัวผู้นี้จะกินได้ไม่หยุดหย่อน
หลังจากช่วงฤดูแล้งยาวนาน ที่แทบไม่ได้กินอะไรเลย
พืชน้ำมีสารอาหารอุดมสมบูรณ์มาก
และกรงเล็บโง้งมหึมา ยาวข้างละกว่า 20 เซนติเมตร
ก็ทำให้มันสามารถลากพืช จากส่วนลึกใต้ผิวน้ำขึ้นมากิน
ตัวของมันเองก็เป็นแหล่งอาหาร ให้สัตว์เล็กๆ อื่นๆ
เหลือบริ้นไรที่เกาะอยู่ตามขนของมัน
นอกจากก่อความรำคาญ บางทีแมลงพวกนี้ก็กัดเจ็บ
และแม้กรงเล็บใหญ่จะทำให้สามารถเกาได้…
แต่ยังมีบางจุดที่เอื้อมไม่ถึงเสมอ
ถ้าจะเกาให้ถูกที่คัน มันต้องหาตัวช่วย
ต้นไม้ตายซาก นั่นอาจเป็นคำตอบสุดท้าย
ค่อยยังชั่ว
ทีนี้ก็กลับไปกินต่อได้
แต่การกินอาหารที่มีแต่พืชน้ำแฉะๆ
ย่อมส่งผลตามมาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
อาหารสำหรับสิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่ง กลายเป็นปุ๋ยของสิ่งมีชีวิตอีกมาก
และสัตว์ยักษ์ขนาดเท่าไดโนไครัส
จะปล่อยมูลสัตว์เป็นปริมาณกว่า 20 ตันในแต่ละปี
ตอนใต้ของแอฟริกา
ที่นี่ ฤดูฝนก็ทำให้เกิดน้ำท่วมทุกปีเช่นกัน
ดินแดนทั้งหมดกลายสภาพเป็น วงกตแห่งคลองสายแคบๆ
ไหลเชื่อมระหว่างเกาะเล็กๆ นับไม่ถ้วน
ตอนนี้ที่นี่กลายเป็นป่าพรุ
ที่นี่ดึงดูดหนึ่งในสัตว์บินได้ ขนาดตัวใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมา
บนดาวโลกแห่งนี้
เทอโรซอร์ยักษ์พันธุ์หนึ่ง เควทซอลโคแอทลัส
ตัวนี้เป็นตัวเมีย
ปีกของมันกางเต็มที่วัดได้กว่าเก้าเมตร
และมันมาที่นี่ด้วยเหตุผลเดียว
เกาะเล็กๆ ที่เพิ่งกลายเป็นเกาะเพราะน้ำขึ้น
เป็นที่เหมาะที่สุดสำหรับการวางไข่
เควทซอลโคแอทลัสบินได้เก่งแน่อยู่แล้ว
แต่คนอาจจะประหลาดใจที่ได้รู้ว่า มันเคลื่อนไหวบนพื้นดินได้ดีไม่แพ้กัน
ปีกแต่ละข้างมีโครงเป็นกระดูกที่ยาวเป็นพิเศษ
จากนิ้วนางของมัน
เมื่อพับปีกเก็บขึ้นไว้กับตัว
มันจะสามารถเดินสี่ขาได้คล่องแคล่ว
มันอุตส่าห์มาถึงนี่เพื่อจะทำรัง
และเลือกทำรังบนดินพรุชื้นๆ
ที่จะช่วยป้องกันไม่ให้ไข่เปลือกอ่อนแห้งไป
สองใบแรกนี้เป็นแค่จุดเริ่มต้น
ในช่วงสามสัปดาห์ข้างหน้า มันจะคอยเฝ้ารังที่ยังเปิดโล่ง…
และวางไข่เพิ่มครั้งละสองใบ ทุกๆ สองสามวัน
การวางไข่แต่ละครั้ง ต้องใช้พลังและความพยายามอย่างหนัก
เพราะแต่ละฟองขนาดใหญ่มาก อาจจะหนักได้ถึงหนึ่งกิโลกรัม
ในที่สุดมันก็วางไข่เสร็จทั้งหมด ประมาณ 12 ใบ
มันเอากิ่งไม้ใบหญ้ามาคลุมซ่อนรังเอาไว้
ทีนี้ มันต้องไปหาอะไรกิน
บนเกาะนี้น่าจะมีอาหารพอให้ลูกๆ กิน ตอนที่ฟักออกจากไข่
แต่ไม่มีอะไรมากพอจะดับความหิวของมันเองได้
มันต้องไปล่าเหยื่อที่อื่น
และหวังว่าจุดวางไข่ห่างไกลตรงนี้ จะทำให้ลูกที่ยังไม่ฟักออกมาปลอดภัย
ระหว่างที่มันไม่อยู่
เควทซอลโคแอทลัสตัวเมียอีกตัว ที่แก่ประสบการณ์กว่ามากโผล่มา
มันก็กำลังหาที่ปลอดภัยเพื่อจะวางไข่เช่นกัน
และที่เกาะนี้อาจมีอาหารไม่พอที่จะ เลี้ยงลูกที่เพิ่งออกจากไข่ทั้งสองรัง
แต่มีวิธีแก้ปัญหานั้นได้ง่ายๆ
ถึงยังไง ไข่ก็มีประโยชน์ต่อสุขภาพ
เจ้าของรังกลับมาแล้ว
ผู้อาวุโสถูกไล่จนต้องหนีไป
แต่รังของสาวก็พังไปแล้ว
จากไข่จำนวนหนึ่งโหล ตอนนี้เหลือแค่สามใบ
ชะตาของฤดูผสมพันธุ์ครั้งนี้ ขึ้นอยู่กับไข่แสนเปราะบางแค่สามใบ
มันจะพยายามปกป้องไข่ให้ดีที่สุดเท่าที่ทำได้ จนกว่าจะถึงเวลาฟักตัวในอีกสองสามเดือน
แต่หลังจากนั้น ลูกๆ จะต้องดูแลตัวเอง
เมื่อแม่น้ำไหลสู่ทะเล
มันจะซัดเศษหินดินทรายและกรวดเป็นพันล้านตัน หรือบางทีก็ซัดไปได้แม้แต่หินก้อนใหญ่
เศษหินดินทรายละเอียดอาจถูกพัดไปได้ ไกลนับหลายร้อยกิโลเมตร
แต่ยิ่งแม่น้ำกว้างเท่าไหร่ มันยิ่งไหลเอื่อยลง
และสารแขวนลอยทั้งหลาย จะเริ่มตกตะกอนลงไปบ้าง
สัตว์ซึ่งมีบรรพบุรุษมาจากทะเลเริ่มปรากฏตัวขึ้น
ปู
ในบางที่อาจมีปูอยู่หนาแน่น ถึงตารางเมตรละสิบๆ ตัว
เจ้านี่คือมาซีคาซอรัส
ตัวเมีย ยาวกว่า 180 เซนติเมตร
และมันก็มีฟันคมกริบราวเข็มเต็มปาก
เหมาะกับการเคี้ยวเหยื่อกินยากที่มีขายุ่บยั่บ
เปลือกปูอาจจะแข็ง แต่ปูก็มีโปรตีนเยอะ
เป็นโอกาสดีเกินจะปล่อยให้หลุดไป
และไม่ใช่โอกาสของมันตัวเดียว
มันมีลูกเล็กๆ สามตัวด้วย
แต่ละตัวสูงแค่ประมาณ 10 เซนติเมตร
และยังไม่พร้อมจะจัดการปูตัวใหญ่
พวกมันยังต้องพึ่งอาหารที่แม่กินเหลือ
แต่เด็กบางตัวก็พัฒนาทักษะการล่าเร็วกว่าตัวอื่น
น่าลองสุดๆ
ถ้าเป็นปูตัวเล็กๆ มันจะสามารถกลืนไปได้ทั้งตัว
แต่แย่หน่อยที่เจ้าปูตัวจิ๋ว ได้ความไวเร็วจี๋มาชดเชยขนาดตัว
อย่าให้เจ้าตัวเล็กไปเล่นไกลนักจะดีกว่า
บีลซีบูโฟ คางคกปีศาจ
หนึ่งในสัตว์พันธุ์กบ ตัวใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีในโลก
มันจะไม่ต้องกินอะไรไปอีกทั้งเดือน
สันทรายเหล่านี้อาจเป็นที่หากินอุดมสมบูรณ์
แต่การอาศัยอยู่ที่นี่ก็มีอันตรายเช่นกัน
น้ำจากแม่น้ำเริ่มใกล้ทะเลเข้าไปทุกที
ตอนนี้ถ้าใครจะมาชิม คงเริ่มได้รสเกลือปะแล่มๆ แล้ว
ยามน้ำขึ้น
จะมีแขกจากทะเลเข้ามาสำรวจทางน้ำเหล่านี้
อีลาสโมซอร์
ที่จริงพวกมันเป็นสัตว์เลื้อยคลานทะเล
แต่บางตัวก็แวะเข้ามาแถวปากน้ำ เพื่อจะสำรวจทางน้ำกร่อย
ตรงนี้ สารแขวนลอยเป็นล้านๆ ตันในแม่น้ำ
จะถูกซัดมาลงทะเล
ต้องใช้เวลาสักระยะกว่าน้ำจากแม่น้ำ จะผสมเข้ากับน้ำจากมหาสมุทร
และน้ำจากสองแหล่งจะไหลคู่ขนานกันไปพักใหญ่
ถึงอย่างนั้น
จะมีฝูงปลามากมายพากันมา กินสารอาหารที่ได้จากแหล่งน้ำตรงนี้
ความขุ่นจากสารแขวนลอย ช่วยทำให้มองไม่เห็นปลาหากมองจากระยะไกล
แต่เหล่าอีลาสโมซอร์ไม่เคยลังเล ที่จะว่ายเข้ามาในเขตน้ำขุ่นคลั่ก
เพื่อมาล่าเหยื่อ
ปลาไม่มีทางหนีไปไหนพ้น…
ต่อให้โผเหนือน้ำก็ไม่รอด
อีลาสโมซอร์เหล่านี้ คอยรับของขวัญที่แม่น้ำมอบให้เป็นครั้งสุดท้าย
ก่อนที่ร่องรอยน้ำจืดจะจางหาย ผสมไปในมหาสมุทรแห่งโลกดึกดำบรรพ์
ตอนหน้า ในรายการ Prehistoric Planet
ความผูกพันระหว่างแม่กับลูก ต้องถูกทดสอบถึงขีดสุด
เมื่อพวกมันต้องดิ้นรนเอาชีวิตรอด
ศัตรูคู่อาฆาตต้องสู้กันเอง และสู้กับพายุหิมะโหมกระหน่ำ
และไดโนเสาร์มีขน ครองโลกน้ำแข็งเย็นยะเยือก
หากสนใจหลักวิทยาศาสตร์ เบื้องหลังเรื่องราวเหล่านี้
เชิญอ่านข้อมูลต่อได้เลยใน เว็บเพจของรายการ Prehistoric Planet
คำบรรยายโดย ปัทมวรรณ บูรณมาตร์