ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΑΤΕΝΜΠΟΡΟ
Ένα από τα πιο αξιοθαύμαστα ζώα που υπήρξαν ποτέ,
και σίγουρα από τα πιο διάσημα, είναι ο δεινόσαυρος.
Ο τυραννόσαυρος ρεξ.
Ένα ζώο που εξάπτει τη φαντασία όλων μας.
Τι είδους ζώο ήταν;
Με τι έμοιαζε; Πώς ζούσε;
Πλέον, η επιστημονική έρευνα έχει απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα.
Κι όχι μόνο για τον Τ-Ρεξ,
αλλά και για τα άλλα είδη που έζησαν μαζί του.
Η τεχνολογία απεικόνισης μας επιτρέπει πια να τους ζωντανέψουμε.
Πλανήτης Γη, πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια.
Τον ουρανό γεμίζουν ιπτάμενοι γίγαντες.
Στις θάλασσες, θηριώδη ερπετά περιφρουρούν τα βάθη.
Στην ξηρά, δεινόσαυροι κάθε είδους
παλεύουν για την επιβίωσή τους.
Σήμερα ξέρουμε πολλά για τον κόσμο όπου κυριαρχούσαν οι δεινόσαυροι.
Αυτή είναι η ιστορία τους.
Προϊστορικός πλανήτης
Γλυκό νερό
Για εκατομμύρια χρόνια, τα εδάφη στον πλανήτη Γη
λαξεύονται από νερό.
Τα ποτάμια που κυλούν εδώ διαμορφώνουν ακόμα τα εκπληκτικά φαράγγια.
Αυτά τα μέρη είναι η κατοικία ιπτάμενων ερπετών.
Πτερόσαυροι.
Ο ιστός των φτερών τους ενώνει το δάχτυλο με τον αστράγαλο.
Πετούν εκατοντάδες χιλιόμετρα τη μέρα.
Κάθε βράδυ,
έρχονται κατά ομάδες στο φαράγγι για να κουρνιάσουν στις στενές κόγχες του.
Οι ομάδες είναι πιο ασφαλείς.
Λίγοι κυνηγοί της ξηράς περιφέρονται εδώ.
Υπάρχει όμως ένας.
Ένα είδος δεινόσαυρου. Ο βελοσιράπτορας.
Το σώμα του το ζεσταίνουν φτερά, μα δεν μπορεί να πετάξει.
Είναι, ωστόσο, εξαιρετικά ευέλικτος.
Πάλι καλά.
Ένα απρόσεκτο βήμα εδώ μπορεί να φέρει την καταστροφή.
Οι πτερόσαυροι είναι ανήσυχοι.
Απογειώνονται με την παραμικρή ένδειξη κινδύνου.
Αν οι βελοσιράπτορες θέλουν να φάνε, έχει μεγάλη σημασία ο αιφνιδιασμός.
Το ελαφρύ σώμα τους και τα φτερά στα χέρια τούς βοηθούν
να ελέγξουν την κάθοδό τους.
Η φαρδιά ουρά ευνοεί την ισορροπία τους.
Αυτοί οι πτερόσαυροι που αναπαύονται στην άκρη
της αποικίας θα είναι ευκολότεροι στόχοι.
Η βουή του καταρράκτη πνίγει τον ήχο των βράχων που κατρακυλούν.
Το θηλυκό ανεβαίνει ψηλά.
Τα δύο αρσενικά μένουν χαμηλά.
Μερικοί πτερόσαυροι είναι σε απόσταση βολής.
Έπιασε ένα, αλλά τώρα όλη η αποικία έχει θορυβηθεί.
Μέσα στο χάος, το θύμα της γλιστρά στην κόγχη.
Το θηλυκό δοκιμάζει την αποτελεσματικότητα της ουράς του.
Στο τέλος, πιάνει το γεύμα της.
Μένουν πίσω τα αρσενικά για να αντιμετωπίσουν τους πτερόσαυρους.
Η δύναμη του γλυκού νερού είναι εμφανής σε όλο τον πλανήτη.
Οι θερμοκρασίες είναι υψηλές.
Σημειώνονται ισχυρές καταιγίδες και καταρρακτώδεις βροχές.
Μεγάλο κομμάτι της Βόρειας Αμερικής καλύπτεται από πυκνά δάση.
Εδώ ζουν μερικά από τα πιο γιγάντια φυτοφάγα πλάσματα που υπήρξαν ποτέ.
Τα οποία, με τη σειρά τους, αποτελούν λεία των πιο άγριων κυνηγών.
Ο τυραννόσαυρος ρεξ.
Αυτό το ηλικιωμένο αρσενικό έχει μόλις σκοτώσει έναν τρικεράτοπα.
Αλλά για να το πετύχει, τραυματίστηκε.
Ο Τ-Ρεξ είναι φτιαγμένος για να κυνηγά μεγαλόσωμα φυτοφάγα…
αλλά πολλά από αυτά έχουν αναπτύξει ισχυρά αμυντικά όπλα.
Οι δεκαετίες μάχης με θωρακισμένα θηράματα έχουν αφήσει σημάδια στο σώμα του.
Μια μάχη τού κόστισε και την άκρη της ουράς του.
Αυτά τα νέα τραύματα είναι πιο σοβαρά.
Σε αυτήν την προχωρημένη ηλικία, ο κίνδυνος μόλυνσης είναι μεγάλος.
Το νερό του ποταμού θα καθαρίσει τις πληγές του.
Έχει μια ελπίδα να ζήσει για να παλέψει κι άλλη μέρα.
Αλλά αυτή η μέρα ίσως έρθει πολύ γρήγορα.
Κι άλλος Τ-Ρεξ.
Ένας ξένος.
Αλλά αυτός ο νεοφερμένος έχει άλλη μυρωδιά.
Είναι θηλυκός.
Είναι νεότερη και πιο μικρόσωμη.
Αλλά παρ' όλα αυτά μπορεί να είναι εχθρός.
Εκείνος, ωστόσο, κάνει σαφές ότι δεν έχει διάθεση για καβγά.
Προτιμά να ζευγαρώσει.
Εκείνη φαίνεται να εγκρίνει.
Η περιοχή του προσώπου του τυραννόσαυρου είναι πολύ ευαίσθητη στο άγγιγμα.
Αγγίζουν τα ρύγχη.
Το μεγάλο του μέγεθος και οι ουλές αποτελούν ενδείξεις ότι είναι μαχητής.
Κι αυτό ίσως, στα μάτια της, τον κάνει ελκυστικό σύντροφο.
Έτσι, μένουν μαζί.
Τις επόμενες εβδομάδες ζευγαρώνουν συχνά.
Εντέλει, εκείνη θα γεννήσει 15 αυγά.
Μαζί με αυτά, γεννά και υποσχέσεις για την επόμενη γενιά.
Οι βιότοποι που εξαρτώνται από το γλυκό νερό, αλλάζουν απότομα και ριζικά.
Σε μέρη της κεντρικής Ασίας,
οι δυνατές εποχικές βροχές γεμίζουν τα ποτάμια
μέχρι που ξεχειλίζουν.
Οι γύρω εκτάσεις πλημμυρίζουν.
Μέσα στα νερά τσαλαβουτά ένας από τους πιο παράξενους δεινόσαυρους.
Ο δεινόχειρος.
Είναι πιο ψηλός από τον Τ-Ρεξ.
Το τεράστιο ρύγχος πάπιας που διαθέτει είναι πολύ αποτελεσματικό
στη συγκέντρωση υδρόβιων φυτών.
Αυτό το αρσενικό τρώει λαίμαργα,
αφού έχει φάει ελάχιστα στη μακρά περίοδο της ξηρασίας.
Τα υδρόβια φυτά είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά.
Και τα τεράστια γαμψά νύχια του, μήκους 20 εκατοστών,
του επιτρέπουν να τα ανασύρει από τα βάθη του νερού.
Ο ίδιος είναι πηγή τροφής για μικρότερα πλάσματα.
Μύγες που ρουφούν το αίμα γεμίζουν το τρίχωμά του.
Προκαλούν ενόχληση ή και πόνο.
Κι ενώ τα τεράστια νύχια του του επιτρέπουν να ξυστεί καλά…
υπάρχουν πάντα κάποια σημεία όπου απλά δεν φτάνεις.
Για να φτάσει εκεί, χρειάζεται βοήθεια.
Ένα νεκρό δέντρο. Αυτή μπορεί να είναι η απάντηση.
Πολύ καλύτερα.
Τώρα μπορεί να γυρίσει στο φαγητό του.
Όμως μια διατροφή που στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε υγρή βλάστηση
έχει και μια αναπόφευκτη συνέπεια.
Αυτό που για τον έναν είναι τροφή για τον άλλο είναι λίπασμα.
Κι ένας γίγαντας στο μέγεθος του δεινόχειρου παράγει
πάνω από 20 τόνους κοπριά τον χρόνο.
Νότια Αφρική.
Κι εδώ οι ετήσιες βροχοπτώσεις δημιουργούν πλημμύρες.
Η γη γίνεται ένας λαβύρινθος από μικρά κανάλια
που κυλούν ανάμεσα σε αναρίθμητα νησάκια.
Εδώ έχει δημιουργηθεί τώρα ένας δασικός βάλτος.
Προσελκύει ένα από τα μεγαλύτερα ιπτάμενα ζώα που έζησαν στη Γη.
Ένας γιγάντιος πτερόσαυρος. Ο κουετζαλκόατλους.
Αυτός είναι θηλυκός.
Τα φτερά της έχουν άνοιγμα πάνω από δέκα μέτρα.
Κι έχει έρθει εδώ για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο.
Τα νησάκια που δημιουργήθηκαν από την άνοδο της στάθμης
είναι ο κατάλληλος τόπος για να γεννήσει τα αυγά της.
Ο κουετζαλκόατλους είναι ένας δεξιοτέχνης στις πτήσεις.
Αλλά, όλως παραδόξως, είναι πολύ ικανός και στο έδαφος.
Κάθε φτερό υποστηρίζεται από το μοναδικό επίμηκες κόκαλο
του τέταρτου δακτύλου.
Διπλώνοντας τα φτερά του,
μπορεί να περπατήσει στα τέσσερα πολύ αποτελεσματικά.
Έχει έρθει εδώ για να φτιάξει τη φωλιά της.
Επιλέγει να το κάνει σε υγρό, βαλτώδες έδαφος,
το οποίο θα αποτρέψει την αποξήρανση των αυγών της, που έχουν μαλακό κέλυφος.
Αυτά τα πρώτα δύο είναι μόνο η αρχή.
Για τις επόμενες τρεις εβδομάδες, θα φρουρεί την ανοιχτή φωλιά…
και θα προσθέτει άλλα δύο αυγά κάθε λίγες μέρες.
Η δημιουργία αυγών απαιτεί κόπο και ενέργεια.
Κάθε ένα είναι τεράστιο και ζυγίζει περίπου ένα κιλό.
Εντέλει, γεννά μια συστάδα από 12 περίπου αυγά.
Τα καλύπτει με βλάστηση για να τα προστατεύσει.
Τώρα πρέπει να φάει.
Η τροφή θα είναι αρκετή σε αυτό το νησί, για να τραφούν τα μικρά μόλις εκκολαφθούν.
Αλλά δεν υπάρχει τίποτα χορταστικό εδώ που θα ικανοποιήσει τη δική της πείνα.
Πρέπει να πάει να κυνηγήσει αλλού…
και να ελπίζει ότι η απομόνωση της φωλιάς θα κρατήσει τα αυγά της ασφαλή
όσο θα λείπει.
Άλλος ένας θηλυκός κουετζαλκόατλους, πιο μεγάλος σε ηλικία.
Αναζητά κι αυτή ένα ασφαλές μέρος για να γεννήσει τα αυγά της.
Και μπορεί να μην υπάρχει αρκετή τροφή εδώ για τα μωρά δύο μεγάλων φωλιών.
Υπάρχει όμως λύση στο πρόβλημα.
Εξάλλου, τα αυγά είναι πολύ θρεπτικά.
Η ιδιοκτήτρια της φωλιάς επέστρεψε.
Το γηραιότερο θηλυκό τρέπεται σε φυγή.
Αλλά η φωλιά του νεαρότερου έχει καταστραφεί.
Από τα 12 αυγά που γέννησε, μόνο 3 επέζησαν.
Η επιτυχία της εποχής ζευγαρώματος εξαρτάται από αυτά τα τρία εύθραυστα αυγά.
Θα τα προστατέψει όσο καλύτερα μπορεί, μέχρι να εκκολαφθούν σε λίγους μήνες.
Μετά, τα μικρά της θα πρέπει να βρουν την άκρη μόνα τους.
Καθώς τα νερά των ποταμών κυλούν ορμητικά,
σαρώνουν δισεκατομμύρια τόνους άμμου και χαλικιών, ανασηκώνοντας μέχρι βράχους.
Τα πιο λεπτά ιζήματα μπορεί να μεταφερθούν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά,
αλλά όσο το ποτάμι πλαταίνει, η ορμή του μειώνεται.
Ως εκ τούτου, αφήνει σιγά σιγά ό,τι κουβαλά.
Κι αρχίζουν να εμφανίζονται ζώα των οποίων οι πρόγονοι ζούσαν στη θάλασσα.
Καβούρια.
Σε κάποια μέρη, μπορεί να υπάρχουν δεκάδες ανά τετραγωνικό μέτρο.
Αυτός είναι ο μασικάσαυρος.
Θηλυκός, μήκους δύο μέτρων.
Διαθέτει πολλά κοφτερά δόντια.
Ακριβώς ό,τι χρειάζεσαι για να τα βάλεις με την παράξενη λεία με τα πολλά πόδια.
Τα καβούρια μπορεί να έχουν σκληρό κέλυφος, μα είναι γεμάτα πρωτεΐνη.
Πολύ καλή ευκαιρία για να τη χάσεις.
Όχι μόνο για εκείνη.
Έχει τρία μικρά.
Μόλις δέκα εκατοστά σε ύψος.
Κι όχι αρκετά έτοιμα για να κυνηγήσουν καβούρια.
Στηρίζονται ακόμα στα αποφάγια της μητέρας τους.
Κάποια μικρά, όμως, αναπτύσσουν γρηγορότερα ένστικτο κυνηγού.
Πολύ δελεαστικό.
Τα μικρότερα καβούρια καταπίνονται ολόκληρα.
Δυστυχώς, όσο μέγεθος τους λείπει το αναπληρώνουν με ταχύτητα.
Είναι καλύτερα για το μικρό να μην περιπλανιέται πολύ μακριά.
Ο βελζεμπούφος, ο σατανικός φρύνος.
Ένας από τους μεγαλύτερους βατράχους που υπήρξαν ποτέ.
Δεν χρειάζεται να ξαναφάει για έναν μήνα.
Αυτοί οι αμμώδεις ύφαλοι είναι πλούσιοι σε τροφή,
αλλά είναι υψηλό το τίμημα που πληρώνεις για να ζήσεις εδώ.
Το νερό του ποταμού πλησιάζει στη θάλασσα.
Μια πιο αλμυρή γεύση είναι ήδη αισθητή.
Στην πλημμυρίδα,
έρχονται επισκέπτες από τη θάλασσα για να εξερευνήσουν αυτά τα κανάλια.
Ο ελασμόσαυρος.
Πρόκειται για πραγματικά ερπετά του ωκεανού.
Κάποια όμως έρχονται στις εκβολές για να εξερευνήσουν τα υφάλμυρα νερά.
Οι εκατομμύρια τόνοι ιζημάτων που μεταφέρθηκαν εδώ
από τα ποτάμια παραδίδονται επιτέλους στη θάλασσα.
Το νερό του ποταμού θέλει λίγο χρόνο μέχρι να αναμειχθεί με τον ωκεανό
και στο μεταξύ τα νερά πλέουν δίπλα δίπλα.
Παρ' όλα αυτά,
μεγάλα κοπάδια ψαριών βρίσκουν πολλή τροφή σε αυτά τα νερά.
Τα σύννεφα ιζημάτων κρύβουν τα ψάρια αν είναι μακριά.
Μα ο ελασμόσαυρος δεν διστάζει να κολυμπήσει και στα πιο θολά νερά,
για να κυνηγήσει τη λεία του.
Δεν υπάρχει διαφυγή για τα ψάρια…
ούτε καν πάνω από το νερό.
Αυτοί οι ελασμόσαυροι συλλέγουν και τα τελευταία δώρα του ποταμού,
πριν χαθούν τα ίχνη τους στους ωκεανούς του προϊστορικού πλανήτη.
Στο επόμενο επεισόδιο,
ο δεσμός μητέρας-μικρού δοκιμάζεται σκληρά
καθώς παλεύουν να επιβιώσουν.
Αρχαίοι εχθροί παλεύουν μεταξύ τους, αλλά και κόντρα στη χιονοθύελλα.
Και φτερωτοί δεινόσαυροι κυριαρχούν στους παγωμένους κόσμους.
Για να ανακαλύψετε την επιστήμη πίσω από τις ιστορίες,
επισκεφθείτε τη σελίδα της εκπομπής Προϊστορικός Πλανήτης.
Υποτιτλισμός: Άννυ Ζερβού